Choć do rzadkości nie należy widok turysty w klapkach na górskich szlakach, nie jest to zachowanie, które można by pochwalić. Co więcej, takie nierozsądne podejście często jest niebezpieczne, ma przykre konsekwencje. Dlatego przed każdą wyprawą warto się przygotować. A jak? I co zabrać?
Buty i odzież na szlak
Zaczniemy od podstaw, czyli od butów i odzieży w górach. I nie martw się, nie będziemy Cię zachęcać do zakupu specjalistycznego stroju, ponieważ jeśli chodzenie po górskich szlakach jest jedynie sposobem na aktywne spędzenie wolnego czasu, to nie ma takiej potrzeby – wystarczy to, co masz w domu.
Strój w góry powinien być wygodny i praktyczny. Warto ubrać spodnie sportowe, legginsy oraz przepuszczającą powietrze koszulkę. Uwierz nam, że w jeansach taka wędrówka nie będzie już tak przyjemna. Oprócz tego zawsze warto mieć ze sobą bluzę i kurtkę przeciwdeszczową lub przeciwwiatrową, nawet jeśli pogoda zapowiada się pięknie. Na szczycie może się szybko zmienić.
Gdy planujesz takie wyprawy kilka razy w roku, rekomendowalibyśmy zakup butów trekkingowych. Nie muszą być profesjonalne, kosztować kilkuset złotych, jednak zwykle nawet te tańsze będą lepsze niż buty sportowe lub trampki. Choć w ostateczności i te się sprawdzą. Zwróć uwagę na to, aby z jednej strony nie były zbyt luźne, a z drugiej ciasne (gdy noga Ci spuchnie, szybko Cię obetrą). Podeszwa powinna zapewniać stabilność oraz dobrą przyczepność do podłoża – szczególnie na kamienistych odcinkach i w wilgotnych warunkach.
Natomiast nigdy nie idź w góry w japonkach, klapkach czy w balerinkach. Nawet jeśli planujesz wycieczkę nad Morskie Oko, to kilkugodzinna wędrówka w takim obuwiu będzie nieprzyjemna, a ryzyko skręcenia kostki znacznie wzrośnie.
Unikaj zakładania koszulek na ramiączkach czy bezrękawników, nawet w upalne dni. Dlaczego? Ponieważ gdy założysz plecak, a słońce będzie prażyć, to jego paski mogą obetrzeć skórę na ramionach, a to nigdy nie jest przyjemne. Lepiej wybrać lekką, przewiewną koszulkę z krótkim rękawem, która ochroni Cię przed otarciami.
Plecak turystyczny
Wcześniej pisaliśmy, żeby zawsze zabierać ze sobą cieplejsze ubrania na zmianę. Gdzie je schować? Do plecaka oczywiście. Zapomnij natomiast o torebkach przewieszanych przez ramię czy o reklamówkach. Dzięki niemu nie zmęczysz się tak szybko, będzie Ci wygodniej, a ciężar rozłoży się równomiernie na plecy.
Dobrze, aby miał pas biodrowy czy odpowiedni system nośny, ale na początek jakikolwiek plecak będzie odpowiednim wyborem. Pojemność 20-30 litrów wystarczy na kilkugodzinną wycieczkę – zmieścisz w nim zapasową odzież, odpowiednie warstwy ubrań, jedzenie i wodę.
Woda i napoje
Nie ważne, jak długi jest szlak, zawsze zabierz ze sobą coś do picia. My sugerujemy wodę, ewentualnie domowy napój elektrolitowy. Soki, napoje gazowane czy słodzone nie ugaszą pragnienia tak dobrze, jak zwykła woda, zaufaj nam.
A jeśli nie będziesz dbać o nawodnienie na trasie, to szybciej pojawi się zmęczenie. Może też okazać się, że będziesz zbyt słaby, aby iść dalej. Na kilkugodzinną wyprawę wystarczy litr wody, ale w upalne dni lepiej zabrać 1,5-2 litry. Natomiast zimą pamiętaj o termosie z ciepłą herbatą lub naparem imbirowym, które rozgrzeją Cię w momentach odpoczynku na trasie.
Warto także zabrać butelkę z szerokim ustnikiem – łatwiej się z niej pije podczas krótkiego postoju, a zimą woda w wąskich ustnikach może zamarzać.
Jedzenie na trasę
Jedzenie, tak jak woda, to must have na trasie. Chociaż z głodu pewnie i tak nie umrzesz, to szybko może pojawić się rozdrażnienie, zmęczenie, może zacząć brakować Ci sił – pamiętaj, że nawet jak szlak jest prosty, to cały czas… idzie pod górę, przez co zużywasz więcej energii.
I tu mamy dobrą wiadomość. Najczęściej w góry zaleca się zabranie słodyczy, ponieważ są szybkim i niedużym źródłem kalorii, a co za tym idzie, energii. Tylko w upalne dni czekoladę zostaw w domu, ta się szybko rozpuści. Ale już kruche ciasteczka, batony zbożowe, suszone owoce czy orzechy na pewno pomogą Ci odzyskać siły na szlaku.
Dobrym rozwiązaniem są także kanapki z ciemnego pieczywa – długo zapewniają uczucie sytości i nie zajmują dużo miejsca w plecaku. Owoce (jabłka, banany) również się sprawdzą, choć są nieco cięższe.
Apteczka pierwszej pomocy
W górach najważniejsze jest bezpieczeństwo, dlatego na naszej liście musiała pojawić się apteczka. Nie musisz pakować do plecaka całego sprzętu medycznego, który posiadasz w domu, ale zabranie plastrów, bandaży, płynu do dezynfekcji czy tabletek przeciwbólowych na pewno nie zaszkodzi. Przydadzą się w tak banalnych sytuacjach, jak… otarcia stóp od butów, które utrudniają dalszą wędrówkę.
Podstawowa zawartość apteczki turystycznej
- Plastry w różnych rozmiarach (zwykłe i na pęcherze)
- Bandaż elastyczny
- Gazę jałową
- Chusteczki dezynfekujące lub płyn antyseptyczny
- Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne
- Nożyczki i pęsetę
- Krem z filtrem UV (nawet w pochmurne dni słońce w górach jest mocne)
- Preparat na ukąszenia owadów
Jeśli stosujesz leki na stałe, pamiętaj o zabraniu ich w odpowiedniej ilości. Warto także mieć przy sobie numer telefonu alarmowego (112 lub TOPR – 985) oraz wiedzieć, gdzie znajdują się najbliższe schroniska.
Mapa, kompas i telefon
W dobie smartfonów i aplikacji GPS może się wydawać, że tradycyjna mapa jest przeżytkiem. Nic bardziej mylnego. Bateria w telefonie może się wyczerpać, zasięg zanikać, a warunki pogodowe utrudnić korzystanie z ekranu dotykowego. Dlatego papierowa mapa szlaków i kompas to podstawa, zwłaszcza jeśli wybierasz się na mniej uczęszczane trasy.
Oczywiście telefon także zabierz – przyda się w sytuacjach awaryjnych. Przed wyruszeniem warto:
- Naładować telefon do 100%
- Zainstalować aplikację z mapami offline (np. Mapy.cz, ViewRanger)
- Zabrać powerbank
- Poinformować kogoś o planowanej trasie i przewidywanej godzinie powrotu
Dodatkowe akcesoria przydatne w górach
Oprócz wymienionych wcześniej elementów warto zabrać ze sobą kilka dodatkowych rzeczy, które mogą okazać się pomocne:
- Czapka i rękawiczki – nawet latem temperatura na szczycie może być niska, a wiatr potęguje uczucie chłodu
- Okulary przeciwsłoneczne – chronią oczy przed intensywnym promieniowaniem UV, szczególnie w wysokich partiach gór
- Latarka czołowa – jeśli wędrówka przedłuży się, a zmrok zaskoczy Cię na szlaku, będzie nieoceniona
- Kijki trekkingowe – odciążają kolana podczas zejścia i ułatwiają utrzymanie równowagi na trudnych odcinkach
- Gwizdek – prosty sposób na wezwanie pomocy (trzy krótkie sygnały to międzynarodowy sygnał SOS)
- Folia termiczna – zajmuje niewiele miejsca, a w sytuacji zagrożenia hipotermią może uratować życie
- Zapałki lub zapalniczka w wodoszczelnym opakowaniu – przydatne w sytuacjach awaryjnych
Jak spakować plecak
Nie wystarczy wrzucić wszystko do plecaka – sposób, w jaki go upakujesz, ma wpływ na komfort wędrówki. Oto kilka zasad:
- Najcięższe przedmioty umieść blisko pleców, w środkowej części plecaka – zapewni to lepszą równowagę
- Rzeczy lekkie i objętościowe (np. zapasowa kurtka, polar) można umieścić na górze lub na dole
- Przedmioty potrzebne w trakcie marszu (woda, mapa, przekąski) trzymaj w zewnętrznych kieszeniach lub na wierzchu
- Apteczkę i telefon zapakuj w miejscu łatwo dostępnym
- Jeśli masz kurteczkę przeciwdeszczową, możesz ją przyczepić na zewnątrz lub włożyć na sam wierzch
Pamiętaj, że plecak nie powinien stanowić więcej niż 10-15% masy Twojego ciała – zbyt ciężki bagaż szybko doprowadzi do przemęczenia. Szczególnie to odczujesz, jeśli planujesz wejście na szczyt z dzieckiem, gdzie oprócz swojego ekwipunku często trzeba nieść także część rzeczy najmłodszych.
Bezpieczeństwo na szlaku
Przygotowanie odpowiedniego ekwipunku to jedno, ale równie ważne jest rozsądne podejście do wędrówki. Przed wyruszeniem sprawdź prognozę pogody i dostosuj do niej plan. W górach pogoda potrafi się zmienić błyskawicznie – mgła, deszcz czy gwałtowny wiatr mogą sprawić, że bezpieczny szlak stanie się niebezpieczny.
Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z górami, wybieraj szlaki odpowiednio oznakowane kolorami, które odpowiadają Twojej kondycji i doświadczeniu. Nie przeceniaj swoich możliwości – lepiej wrócić z pół drogi niż narażać się na niebezpieczeństwo.
I co najważniejsze: nigdy nie schodź ze znakowanego szlaku. To podstawowa zasada bezpieczeństwa, której przestrzeganie może uchronić Cię przed zabłądzeniem czy urazem. Oznakowane trasy są regularnie kontrolowane i utrzymywane, dzięki czemu minimalizujesz ryzyko nieprzyjemnych niespodzianek.